Ông Trần Thắng (bìa trái), Chủ tịch Hội Văn hóa và Giáo dục Việt Nam đang tư vấn về du học Hoa Kỳ cho cán bộ, sinh viên Trường Đại học Cần Thơ. Ảnh: B.Ngọc

- Việt Nam là một trong 10 quốc gia trên thế giới có nhiều sinh viên du học tại Hoa Kỳ. Năm 2009 có khoảng 13.500 sinh viên Việt Nam du học tại đây. Học sinh, sinh viên Việt Nam thường có thói quen thông qua những trung tâm tư vấn du học để tìm hiểu, nhờ làm hồ sơ du học. Mức phí cho một hồ sơ du học không nhỏ, trong khi đó, học sinh và sinh viên Việt Nam có đủ năng lực để tự làm hồ sơ du học gửi sang các trường cao đẳng và đại học qua mạng Internet, đỡ tốn chi phí, đồng thời còn thể hiện sự tự tin, độc lập của bản thân...

* Ông đánh giá thế nào về năng lực của sinh viên Việt Nam nói chung, TP Cần Thơ nói riêng, khi tham gia du học ở Hoa Kỳ?

- Sinh viên Việt Nam có đủ năng lực, chuyên môn, cũng như khả năng tiếp thu kiến thức nền giáo dục tiên tiến rất nhanh. Đối với TP Cần Thơ - một trong 5 thành phố lớn cả nước, sinh viên năng động, cần cù chịu khó học tập, đây là ưu điểm giúp sinh viên Cần Thơ có nhiều thuận lợi khi đi du học. Tuy nhiên, điểm yếu chung của sinh viên Việt Nam là chưa hiểu sâu về vấn đề du học là như thế nào, vẫn còn thụ động. Chẳng hạn như, sau khi chúng tôi hướng dẫn cách thực hiện một hồ sơ du học, các sinh viên cảm thấy nhiêu khê, quá nhiều việc. Nhưng thực tế nếu các bạn chịu khó tìm hiểu thì công việc sẽ đơn giản hơn. Vì vậy, tôi xin được góp ý là sinh viên cần dành thời gian tìm hiểu, tự làm hồ sơ du học để thể hiện năng lực, quan niệm sống, thể hiện được tính tự lập, tự nghiên cứu của mình. Các trung tâm tư vấn du học chỉ hỗ trợ một phần, sinh viên và học sinh mới là người quyết định.

* Ông có thể chia sẻ kinh nghiệm việc chọn trường sao cho đạt hiệu quả?

- Hoa Kỳ có hệ thống trường công và trường tư. Trường tư có số lượng sinh viên ít hơn trường công. Mỗi trường tư có khoảng vài ngàn sinh viên. Trường công có số lượng sinh viên nhiều hơn, thông thường các trường công có qui mô khoảng 15.000-30.000 sinh viên.

IVCE chia các trường đại học tại Hoa Kỳ làm 4 loại. Loại A và B (chương trình học ở mức độ cao). Loại C (chương trình học ở mức độ trung bình). Loại D- hệ thống trường đại học cộng đồng (Community College) có chương trình 2 năm và một số đại học thuộc loại nhỏ (chương trình học tương đối thấp), phù hợp với đối tượng học là người lớn tuổi, học chậm, người nước ngoài mới nhập cư, sinh viên nước ngoài du học...

Hệ thống các trường đại học, cao đẳng tại Hoa Kỳ đều có trang web riêng. Các ứng viên có thể truy cập vào từng trường để tìm hiểu thông tin ngành nghề, thời gian, chương trình đào tạo. Quan trọng là ứng viên phải chuẩn bị những điều kiện “cần” và “đủ” trước khi du học, như: điểm học tại Việt Nam, các môn thi bắt buộc, ngoại ngữ, thư cá nhân, thư giới thiệu... Tùy theo học lực của ứng viên mà chọn ngành học, trường học phù hợp. Nếu học lực ở mức trung bình nên chọn trường trung bình, còn khá thì chọn trường khá. Đối với chương trình đào tạo sau đại học, sinh viên chỉ cần tốt nghiệp đại học ở một ngành bất kỳ vẫn có thể học sau đại học một ngành khác. Ví dụ, sinh viên tốt nghiệp chương trình kỹ sư Cơ khí, muốn học thạc sĩ về Điện vẫn được. Còn nếu như nghi ngờ sự lựa chọn của mình thì nên nhờ tư vấn viên du học để được giải đáp, hướng dẫn chính xác. Thông thường, sinh viên có quyền nộp đơn đến nhiều trường, khoảng 10-15 trường đại học hoặc sau đại học thì cơ hội trúng tuyển sẽ cao hơn.

* Về ngoại ngữ, ngoài IELTS, TOEFL các trường Hoa Kỳ còn yêu cầu thêm về SAT, GMAT, GRE. Xin ông giải thích rõ hơn về vấn đề này?

- Bất kỳ trường đại học nào trên thế giới, kể cả Mỹ, Anh,... thì ngoại ngữ là công cụ đánh giá ứng viên có đủ yêu cầu của trường. Tuy nhiên, đây không phải là yếu tố quyết định. Tiếng Anh của ứng viên cao hay thấp không ảnh hưởng đến việc xin nhập học và học bổng. Chẳng hạn, một số người Mỹ không học được trường lớn ở Mỹ do khả năng học tập không giỏi. Còn người châu Á tuy tiếng Anh chỉ vừa đủ, nhưng vẫn được những trường có chất lượng đào tạo tốt chấp nhận vì khả năng học rất cao. Như vậy, ngoại ngữ là yếu tố giúp ứng viên tiếp thu kiến thức, giao tiếp dễ dàng hơn khi sang du học, nhưng không phải là yếu tố quan trọng nhất.

Môn thi SAT là môn thi bắt buộc vào chương trình cử nhân và kỹ sư; GRE là môn thi bắt buộc vào chương trình sau đại học; GMAT là môn thi bắt buộc cho ngành thạc sĩ Quản trị kinh doanh. Ngoài ra, các ngành như Luật sư hay Y khoa đều có môn thi riêng cho mỗi ngành.

* Học phí của các trường, cơ hội để ứng viên nhận học bổng của trường, các tổ chức ở Hoa Kỳ ra sao, thưa ông?

- Tùy theo hệ thống các trường tư và công mà mức học phí khác nhau. Học phí của trường đại học tư luôn cao hơn trường công. Học phí trường công khoảng 15.000-20.000 USD/ học toàn phần/ năm cho sinh viên quốc tế, trong khi đó trường tư là khoảng 20.000 – 30.000 USD. Các trường có học phí rẻ thường tập trung ở tiểu bang Cali hay và miền Nam Hoa Kỳ. Học phí của trường đại học cộng đồng rẻ hơn khoảng 7.000USD/ học toàn phần/ năm cho sinh viên quốc tế. Các sinh viên ở mức độ trung bình vào học trường này sẽ thuận lợi hơn, bởi mức độ học thấp hơn, sau đó học liên thông thêm 2 năm lên đại học.

Có 2 loại học bổng dành cho du học sinh là học bổng của tổ chức và học bổng của trường đại học. Sinh viên phải đạt được kết quả học tốt theo tiêu chuẩn của tổ chức hay trường đại học thì mới nhận được học bổng.

Học bổng của đại học gồm chương trình cử nhân và kỹ sư, có rất nhiều trường cấp học bổng cho sinh viên quốc tế. Sinh viên đạt SAT trên 1.900 và TOEFL trên 550 (PBT) hay 85 (iBT) thì khả năng nhận được học bổng rất cao từ các trường loại B hay C. Trường đại học không cấp học bổng cho chương trình sau đại học ở các chuyên ngành như Y khoa, Nha khoa, Luật sư, MBA. Sinh viên được nhận vào chương trình thạc sĩ, tiến sĩ và đạt loại tốt thì trường sẽ cấp học bổng.

Đối với học bổng của các tổ chức, đa phần cấp cho chương trình sau đại học gồm: Vietnam Education Foundation (VEF) cấp 50-70 học bổng; International Fellowships Program (IFP) của Ford Foundation cấp khoảng 25 suất học bổng/ năm. Fulbright Program cấp khoảng 25 suất học bổng/ năm... Khi du học sinh được trường đại học chấp thuận nhận vào chương trình, các tổ chức mới cấp học bổng.

Với nguồn học bổng nào đi nữa thì hồ sơ nhập học của du học sinh là yếu tố duy nhất quyết định học bổng. Theo tôi, những trường tư loại nhỏ, hẻo lánh thì số lượng học bổng sẽ còn, vì ít người cạnh tranh, nhất là chương trình đại học, sau đại học.

* Xin cảm ơn ông!

BÍCH NGỌC (Thực hiện)