Thứ năm, 23/10/2014 - 4 giờ 39
Liên kết website
 
Biên khảo  
Vu Lan - mùa báo hiếu
Chủ nhật, 22/08/2010 10 giờ 17 GMT+0

Lễ Vu Lan tại nghĩa trang người Hoa ở huyện Phong Điền, TP Cần Thơ.

Lễ Vu Lan – Rằm tháng Bảy là một truyền thống tốt đẹp có từ lâu đời của dân tộc phương Đông- đặc biệt là dân tộc ta thể hiện tinh thần quư trọng nhân nghĩa và đền đáp ơn nghĩa. Đây c̣n được gọi là ngày lễ Xá tội vong nhân, cầu cho các linh hồn được mau siêu thoát. Lễ Vu Lan c̣n gắn với mùa báo hiếu. Mùa mà những đứa con tưởng nhớ đến công ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ và làm một việc ǵ đó để đền ơn đáp nghĩa.

Vu Lan c̣n gọi là Vu Lan bồn, phiên âm từ chữ ura-bon-e, xuất xứ từ tiếng Phạn Sanskrit ullambana, một h́nh thức đọc gọn chữ avalambana, có nghĩa là treo ngược. Tiếng Trung Hoa dịch nghĩa là đảo huyền, treo ngược chân lên trời, đầu xuống đất, là một h́nh phạt vô cùng tàn khốc áp dụng cho các tội đồ. Người Trung Hoa phiên âm từ ura-bon-e thành từ Vu Lan bồn, nói tắt là Vu Lan (1). Lễ Vu Lan trở thành một nghi lễ tập tục thờ cúng tổ tiên, rất quan trọng trong nền văn hóa của Trung Hoa và các nước lân cận ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa.

Lễ Vu Lan c̣n gắn với câu chuyện về Tôn giả Mục Kiền Liên - một người con hiếu hạnh nổi bật kế thừa truyền thống báo đáp sinh thành dưỡng dục của mẹ cha.

Truyện kể rằng, Ngài sinh ra và lớn lên trong sự giáo dưỡng của một gia đ́nh có cha là một Phó tướng, một trưởng giả giàu có. Mẹ Ngài là Thanh Đề thường sanh tâm phỉ báng Tam bảo. Sau khi cha qua đời, hết thời kỳ măn tang, Ngài đă xin mẹ mở kho chia tài sản thành ba phần: một phần để mẹ chi tiêu, một phần cúng dường cầu đức cho thân phụ, một phần để ḿnh đi buôn xứ xa. Sau bao năm bôn ba xứ người, Ngài trở về nhà với tấm ḷng đầy tôn kính, hiếu hạnh đối với mẹ. Khi về gần đến nhà, Ngài nghe tin mẹ ḿnh làm nhiều chuyện ác nên té xỉu. Khi tỉnh dậy, Ngài vẫn hiếu hạnh đối với mẹ nhưng giấu đi nỗi buồn trong ḷng.

Vài tháng sau mẹ Ngài ngă bệnh, mụn nhọt nổi lên khắp ḿnh, máu mủ chảy ra hôi thối, cơm nước thức uống đưa vào miệng là trào ra hết. Sau bảy ngày th́ mẹ của Ngài qua đời. Ngài đau buồn tuyệt vọng, nhớ mẹ khôn nguôi nên Ngài vận dụng thiên nhăn để được nh́n mẹ, nhưng Ngài lại càng đau buồn hơn khi nh́n thấy mẹ đang bị đày vào ngục Vô Gián. Ngài bèn t́m đến đức Thế Tôn xin chỉ cách giúp mẹ. Đức Thế Tôn dạy rằng, v́ ngày trước mẹ ông không biết kính Tam bảo, làm điều gian ác nên mới bị đọa đày như thế này. Dù ông chứng đủ lục thông cũng không sao cải nghiệp cho mẹ, mà hăy giúp mẹ bằng cách đến Rằm tháng Bảy là ngày tự tứ của chư Tăng sau ba tháng an cư kiết hạ tu hành, các nghiệp được thanh tịnh, công đức được tăng trưởng khiến chư Phật mười phương hoan hỷ, ông nên nhân ngày tốt đẹp đó làm lễ Vu Lan Bồn để đánh thức tâm muội của bà đă hằng sa kiếp chưa biết tin vào nhân quả. Ông hăy chí thành lễ bái cúng dường chư Tăng, xin chư Tăng hợp lực dùng tâm thanh tịnh và ḷng từ bi quảng đại, đưa tư tưởng lành xuống cơi âm, cho mẹ ông tiếp cận sức mầu, tâm thức bó chặt bấy lâu được khai mở, bỏ hết tham sân si th́ mới mong chuyển nghiệp (2).

Qua câu chuyện trên, chúng ta thấy Tôn giả Mục Kiền Liên là gương hiếu hạnh nổi bật kế thừa truyền thống báo đáp ân sinh thành dưỡng dục của mẹ cha. Bởi công sinh thành của cha mẹ cao ṿi vọi như núi Thái Sơn, như nước trong nguồn.

Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.

Công ơn ấy đă thấm trong ta từ thuở tượng h́nh, đến với ta qua hơi ấm, qua bàn tay triều mến, qua ḍng sữa bổ dưỡng và qua giọng hát ngọt ngào. Cha mẹ là h́nh ảnh đầu tiên mà ta nh́n thấy khi ta mở mắt chào đời và cũng là người làm cho ta nhớ măi nụ cười, ánh mắt và hương vị yêu thương của cha mẹ dành cho ḿnh. Hơn nữa, nói đến cha mẹ là phải nói đến sự hy sinh cho các con cả cuộc đời và cả tâm hồn lẫn thể xác.

Trong cuộc đời của mỗi chúng ta, từ lúc sinh ra và lớn lên ai mà không có cha mẹ và ai mà không cần có cha mẹ. Chính v́ có cha có mẹ ta mới có một tuổi thơ ngọt ngào và khôn lớn nên người. T́nh cảm của cha mẹ là một t́nh yêu thiêng liêng, cao cả không ǵ thay thế được, chỉ có cha mẹ mới chịu đựng được bao nỗi nhọc nhằn, lao tâm lao lực với con. Những tháng cưu mang là những tháng ngày cha mẹ phải vất vả, ăn không ngon, ngủ không yên, đi đứng khó khăn, nhưng cha mẹ vẫn cảm thấy vui v́ cha mẹ biết rằng rồi đây cha mẹ sẽ có con - một niềm vui lớn không ǵ đánh đổi được. Cho đến lúc con được sinh ra và lớn lên, cũng là nỗi vất vả, khó khăn của cha mẹ chất chồng. Cha mẹ vui cùng những bước đi chập chững của con, đau ḷng mỗi khi con vấp ngă, mớm cho con từng ngụm nước, muỗng cơm, mỗi bước đi của con đều có cha mẹ dắt d́u, nâng đỡ... Thế là con lớn lên từ đôi tay ấm nồng của cha mẹ, từ ḍng sữa ngọt ngào, từ t́nh yêu thương bao la của mẹ cha... Ôi! ḷng mẹ cha thật cao đẹp làm sao! Trong ḍng đời xuôi ngược, trong những lo toan của cuộc đời, đôi khi con quên cha mẹ, con bận bịu với cuộc sống, với chén cơm, manh áo, bận tâm với những cái tủn mủn, nhỏ nhặt, nhưng con chưa bao giờ bận bịu với cha mẹ, để rồi một ngày nào đó con thất bại giữa cuộc đời, con lại về với cha mẹ, lại nhớ về công ơn của cha mẹ.

V́ những lẽ đó, đức Phật dạy ta, ngoài việc hiếu thuận với cha mẹ, phụng dưỡng cha mẹ, chúng ta c̣n phải làm 5 việc của bổn phận người con đối với cha mẹ như sau:

1. Phụng dưỡng cha mẹ: tức là phải hết ḷng cung kính cha mẹ, không làm cho cha mẹ buồn khổ, không nói lời vô lễ mà thể hiện sự phụng dưỡng bằng tinh thần như thăm viếng cha mẹ trong những khi cha mẹ bệnh hoạn, cô đơn. Hoặc cung phụng bằng vật chất như thuốc thang, y phục, nhà ở...

2. Làm việc thay thế cho cha mẹ: là chúng ta phải gánh vác tất cả những việc thay thế cho cha mẹ để cha mẹ có thời gian thụ hưởng những ngày nhàn rỗi cuối cuộc đời.

3. Giữ ǵn gia phong tốt đẹp: là ǵn giữ những gia phong đạo đức tốt đẹp để tạo tiếng tốt cho cha mẹ.

4. Bảo quản tốt tài sản thừa sự: Phải giữ ǵn tài sản của cha mẹ cho thật tốt v́ đó là mồi hôi, công sức của cha mẹ.

5. Tạo phước hồi hướng khi cha mẹ đă quá văng: Nghĩa là khi cha mẹ c̣n hiện tiền th́ người con phải làm sao cho cha mẹ luôn sống trong niềm an lạc hạnh phúc.

Trong lễ Vu Lan, ngoài việc thể hiện tấm ḷng hiếu kính đối với các bậc sinh thành c̣n là việc cúng cho các linh hồn được mau siêu thoát. Theo quan niệm từ xa xưa, người chết có hai dạng: chết b́nh thường và chết không b́nh thường. Chết b́nh thường là những người chết già do ốm đau bệnh tật. C̣n chết không b́nh thường là chết do các loại tai nạn mà người ta gọi là chết bất đắc kỳ tử. Loại này khi chết không ai chôn cất, hoặc có chôn cất th́ không có ai chăm sóc mộ phần nên biến thành cô hồn. Số cô hồn này khi xuống âm phủ th́ bị giữ lại chốn địa ngục, không được xét cho đầu thai, cùng chịu chung cảnh bị giam cầm tội nghiệp. Mỗi năm có một ngày, đó là ngày Rằm tháng Bảy tất cả các cô hồn bị giam cầm đều được thả khỏi các cửa ở địa ngục để được hưởng tự do trong một ngày một đêm. Ngày đó gọi là ngày Xá tội vong nhân. Cho nên trong ngày này, người ta làm lễ cúng cô hồn, tụng kinh, cầu nguyện, bố thí, cúng dường để hồi hương cho tất cả được tái sanh về cảnh giới an lành. Và đó cũng là sự giải thoát khổ đau cho thân quyến bảy đời trước của người cúng.

Vu Lan - mùa báo hiếu nhắc nhở con người về công đức của đấng sinh thành, thể hiện đức hiếu hạnh của truyền thống văn hóa dân tộc. C̣n cầu siêu cho người quá cố th́ thể hiện quan niệm truyền thống sự tử như sự sinh, sự vong như sự tồn, đó là ḷng hiếu kính đối với tổ tiên, ông bà, cha mẹ. Đó cũng là giây phút hướng về nguồn cội vậy.

Bài, ảnh: TAM ĐỨC

------------------

(1) Nguyễn Phúc Bửu Tập, Lễ Vu Lan. Tập văn Vu Lan, số 45.NXB Tôn giáo - 1999.

(2) Xin xem Tâm hiếu của Tôn giả Mục Kiền Liên và Xá lợi phất của Thích Phước Đạt trong Nguyệt san Giác Ngộ số 17 tháng 8 năm 1997. Tr.31.

           


Các tin đã đưa:  
Sự giao lưu và ḥa nhập văn hóa giữa các dân tộc ở Đồng bằng sông Cửu Long (07/08/2010)
Con c̣ ngăng (17/07/2010)
Thiên Hậu miếu Cái Răng (10/07/2010)
Nghi thức thờ cúng ông bà ở Nam bộ (03/07/2010)
T́m hiểu tín ngưỡng thờ cọp ở Nam bộ (26/06/2010)
Trăm năm vẫn sáng ngời đạo nghĩa (19/06/2010)
Tṛ chơi dân gian của người Khmer Nam bộ (12/06/2010)
Hiện thực đất rừng U Minh qua truyện kể Bác Ba Phi (05/06/2010)
Nghi thức rước sắc và hồi sắc trong lễ Kỳ yên ở Cần Thơ (29/05/2010)
Văn Thánh Miếu ở Vĩnh Long - Một trong những nơi lưu giữ truyền thống văn hóa dân tộc (22/05/2010)

TIN VẮN

 Mexico. Cảnh sát nước này vừa thông báo đă bắt giữ Sidronio Casarrubias, thủ lĩnh cấp cao của nhóm tội phạm ma túy “Guerreros Unidos”, với cáo buộc cấu kết với cảnh sát địa phương trong vụ 43 giáo sinh mất tích hồi cuối tháng 9.

  Nhật Bản. Ngày 18-10, Bộ trưởng Nội vụ và Thông tin Sanae Takaichi và Chủ tịch Ủy ban An toàn công cộng quốc gia Eriko Yamatani đă đến viếng đền Yasukuni ở Tokyo nhân lễ hội mùa Thu.

 Ấn Độ. Đến hôm qua, số nạn nhân thiệt mạng trong cơn băo Hudhud tấn công vào vùng duyên hải phía Đông Ấn Độ đă tăng lên 41 người.

V.P (TTXVN, Reuters)

MỚI CẬP NHẬT
 Sửa đổi cơ bản, toàn diện Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; thảo luận Luật Tổ chức Quốc hội (sửa đổi)
 Chủ tịch nước Trương Tấn Sang tiếp Đại diện Thương mại Hoa Kỳ
 Đề nghị truy tố Giám đốc Trung tâm phát triển quỹ đất nhận hối lộ
 Cà Mau: Khởi tố vụ một cháu bé tử vong nghi uống thuốc quá liều
 Người biểu t́nh chưa hài ḷng chính quyền Hồng Công
   CÔNG LUẬN QUAN TÂM
Quỹ Ḥa b́nh và Phát triển Việt Nam tuyên bố phản đối việc Trung Quốc hạ đặt giàn khoan trái phép trong vùng biển Việt Nam
Ḥa b́nh, ổn định ở Biển Đông đang bị đe dọa nghiêm trọng
Rực rỡ khát vọng vươn lên của thành phố 10 mùa hoa
Hướng đến nền kinh tế xanh, bền vững
Những điều cần lưu ư khi bổ sung vitamin cho cơ thể
Phải coi công nghệ thông tin là động lực phát triển
Nền tảng để nâng cao chất lượng đào tạo
Việt Nam “về đích” 2012 với kỳ tích xuất siêu
Dây cáp giăng giữa lộ, 1 người tử vong
Uống bia dễ bị muỗi cắn
Công bố kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp
Tiểu sử tóm tắt những người ứng cử Đại biểu HĐND TP Cần Thơ khóa VIII, nhiệm kỳ 2011-2016
Tiểu sử tóm tắt và chương tŕnh hành động của những người ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XIII tại TP Cần Thơ
Nhật Bản nỗ lực khắc phục thảm họa động đất, ngăn suy giảm kinh tế
Nhiều người bị phơi nhiễm phóng xạ