Thứ bảy, 24/06/2017 - 10 giờ 43
Liên kết website
 
Biên khảo  
Dấu xưa mộ cổ Cần Thơ
Thứ hai, 05/06/2017 20 giờ 59 GMT+0

Phóng sự: ĐĂNG HUỲNH

Bài cuối: Một "kho báu" bị lăng quên?

Nằm sâu trong con hẻm ngoằn nghoèo của đường Trần Vĩnh Kiết, phường An B́nh, quận Ninh Kiều, có một quần thể mộ cổ vừa mang giá trị lịch sử vừa mang vẻ đẹp kiến trúc lăng mộ xưa. Dù có lúc được ngành chức năng khảo sát nhưng rồi trôi theo thời gian, khu mộ ngày càng xuống cấp, có nguy cơ bị "xóa sổ" thời "tấc đất tấc vàng". Một "kho báu" dường như đang bị lăng quên?

Thế hệ người Cần Thơ xưa

Trong ngôi nhà thờ tộc họ Trương hiện do ông Trương Huỳnh Thắng (tức Mười Thắng, 71 tuổi) coi sóc, dấu xưa dường như c̣n phảng phất đâu đây nơi cột đá xanh trăm năm, bên những bức chân dung tiền nhân bạc màu thời gian… Nhiều năm qua, ông Mười Thắng đă cất công viết nên phả hệ Trương Gia, rồi t́m người vẽ sơ đồ, phiên âm toàn bộ hệ thống câu đối, văn bia, bia mộ…

Ông Mười Thắng bên bia mộ của ḍng tộc. Ảnh: DUY KHÔI

Khu mộ Trương gia nằm phía sau nhà thờ họ, phải băng qua những cánh vườn hoang vu, śnh lầy. Bậc tiền bối cao nhất an nghỉ ở khu mộ này là ông Trương Văn Hiệp (1769 - 1849) cùng 2 người vợ là bà Phan Thị Giản (1740 - 1825) và bà Hoàng Thị Thiện (1813 - 1856). Ở một vị trí khác là khu mộ ông Trương Văn Chất (1845 - 1920) và chánh thất là bà Trần Thị Hậu (1849 - 1915); mộ bà thứ tên Phạm Thị Thùy (1880 - 1918) ở khu riêng. Ông Chất là con trai ông Hiệp- bà Thiện, và là ông nội của ông Mười Thắng. Về tiểu sử ông Trương Văn Chất, bia mộ ghi rơ: "Nam Kỳ. Tân An thôn. Cố phụ nguyên Chánh Bái tính Trương húy Chất chi mộ". Ở bia mộ bà Hoàng Thị Thiện lại có ghi: "Trưởng Nam Hương Chủ Trương Văn Chất lập thạch". Từ hai dữ kiện này cùng một số chi tiết trên các bia mộ khác cho thấy, cụ Trương Văn Chất là Chánh Bái, Hương Chủ (năm 1917 làm Hương Cả) ở thôn Tân An, tổng Định Bảo, Nam Kỳ, nước Đại Nam.

Một văn bia ca ngợi công đức tiền nhân tại khu mộ Trương Gia. Ảnh: DUY KHÔI

Lần giở lịch sử Nam kỳ xưa, năm 1876, Pháp lập tỉnh Cần Thơ, ngay sau đó chia Cần Thơ ra 5 quận, 8 tổng, 72 xă; trong đó chính xác thôn Tân An thuộc tổng Định Bảo. Lại nói về chức Hương Chủ, đó là 1 trong 12 chức việc trong Ban Hội tề của xă (thôn). Rơ ra, cụ Chất là một nhân vật có uy tín trong thôn Tân An xưa, lại là Chánh Bái của làng. Chúng tôi đặt giả thuyết, phải chăng cụ Chất là Chánh Bái của đ́nh Tân An xưa, thời c̣n nằm ở Chợ Giữa, bởi xét về khoảng cách địa lư th́ hoàn toàn phù hợp. Vả lại, thời đó, chỉ có đ́nh B́nh Thủy, đ́nh Tân An và đ́nh Nhơn Ái được xây cất sớm và bề thế (?).

Ông Trương Văn Chất có 13 người con, trong đó, người con thứ 10 là ông Trương Văn Khoát- cha của ông Mười Thắng, có nhiều cống hiến cho cách mạng. Cuốn "Lịch sử xă An B́nh anh hùng" ghi nhận việc cụ Trương Văn Khoát- thủ lĩnh thanh niên tiền phong đă từng phổ biến mệnh lệnh khởi nghĩa trước hàng ngàn thanh niên đang hừng hực khí thế cách mạng. Đoạn khác có ghi: "Tại xă có những địa chủ khai minh hưởng ứng cuộc vận động hiến điền, như ông Mười Khoát đă hiến phần lớn đất cho chính phủ để chia lại cho nông dân, đồng thời đưa cả gia đ́nh vào chiến khu tham gia kháng chiến". Cũng cần nói thêm, ông Trương Văn Chất chính là ông cố ruột của Anh hùng Trần Vĩnh Kiết- tên hiện được đặt cho con đường vào khu mộ.

Giá trị của khu mộ

Theo ghi nhận của chúng tôi, gần chục ngôi mộ trong khu mộ họ Trương đều bề thế và có giá trị mỹ thuật cao. Tất cả khu mộ gồm ṿng thành, búp sen… đều bằng đá xanh, đá ong. Riêng các bia mộ được làm bằng đá xanh, cẩm thạch, khắc Hán tự rất tinh xảo. Đặc biệt hơn, nhiều b́nh phong đặt trước phần mộ chạm khắc chim muông hoa lá rất độc đáo cùng những ḍng câu đối. Những hoa văn trong toàn khu mộ rất thuần Việt như búp sen, tùng- cúc- trúc- mai… Mỗi nhóm mộ trong khu mộ đều có kiểu dáng khác nhau, rộng răi và tất cả đều không có nấm mộ mà là những tỉnh không theo thuyết âm- dương giao ḥa.

Điều đặc biệt là hệ thống văn bản câu đối, văn bia ở khu mộ rất có giá trị, thể hiện ước mong tốt đẹp của người lập mộ, ca ngợi công đức của người nằm dưới mộ. Điển h́nh như bức bia đá xanh phía sau mộ phần cụ Trương Văn Hiệp và cụ Phan Thị Giản có đôi câu: "Càn khôn hoằng đại đức/ Nhựt nguyệt giám duy minh". Hay tại phần mộ cụ bà Hoàng Thị Thiện, bà vợ thứ của cụ Hiệp có bia đá ghi khắc bài văn tế tưởng nhớ người quá cố với hai ḍng chữ hai bên chúng tôi đọc được là "Đại đức đẳng thiên cao/ thâm tề hải nhuận" (tạm dịch: Đức lớn sánh trời cao/ Ơn sâu bằng biển rộng). Phần nội dung bia khá dài, chúng tôi xin lược kể là khi mẹ qua đời, người con đau đớn bội phần. Lật lại gia phả th́ thương mẹ hơn nữa bởi mẹ mới 5 tuổi th́ gặp thời quốc biến gia vong, nhà cửa tiêu điều, nghèo khổ cùng cực. Đoạn cuối rằng: "Y cố thành tựu thiên địa đồng tâm di thừa di chỉ biểu cao thâm lũng tây thán lệ", tạm hiểu là "Theo đây v́ ḷng hiếu kính, con cháu nên học theo đạo hiếu của trời đất mà chung ḷng tương thân tương ái…". Phía dưới bia ghi "Đinh Tỵ 1917. Tân An thôn. Hương Cả nam Trương Văn Chất cẩn chỉ", tức "Năm Đinh Tỵ (1917). Thôn Tân An. Hương Cả Trương Văn Chất ghi dặn".

C̣n rất nhiều câu đối giá trị mà ông Mười Thắng đă nhiều lần nhờ người phiên âm, dịch nghĩa, cũng như trong tâm sức của chúng tôi, chưa thể nào giải mă nổi. Nhưng thiết nghĩ, nếu được giải mă tận cùng, những văn bia này thật có giá trị, biết đâu c̣n những ǵ quư báu thuật lại cảnh và t́nh Cần Thơ thuở xưa.

Xin đừng lăng quên!

Khu mộ tộc họ Trương ở An B́nh tồn tại hàng trăm năm qua, bị xói ṃn qua bao lớp bụi thời gian và cả nhịp độ của quá tŕnh đô thị hóa. Được biết, khu mộ đă từng "dính quy hoạch" cho dự án khu dân cư An B́nh nhưng rất may là không khả thi. Năm 2008- 2009, ông Mười Thắng có đơn gửi ngành chức năng về việc yêu cầu xác nhận bảo tồn hay không bảo tồn khu mộ cổ của gia tộc họ Trương tại phường An B́nh.

Theo những tài liệu mà chúng tôi có được, khoảng cuối năm 2009, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ đă nhiều lần họp với địa phương là phường An B́nh, các ngành chức năng và chủ đầu tư dự án về đề nghị của ông Mười Thắng. Cụ thể, tại cuộc họp ngày 30-10-2009, bà Trần Ngọc Nga, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đă kết luận: Khu mộ có niên đại gần 200 năm, gắn liền với sự h́nh thành và phát triển của vùng đất Cần Thơ. V́ vậy, Bảo tàng Cần Thơ đă đề xuất nên bảo tồn những ngôi mộ có giá trị lịch sử để làm cơ sở nghiên cứu sau này. Trên cơ sở đó, Sở thống nhất giữ khu đất 650m2 để có điều kiện bảo tồn khu mộ. Trước đó, UBND TP Cần Thơ cũng đă ban hành Công văn số 3183/UB ngày 13-8-2004 về việc "Bảo tồn khu mộ cổ của gia tộc bà Trương Huỳnh Tần" (bà Huỳnh Tần là chị ruột ông Mười Thắng). Theo đó, khu mộ được chọn bảo tồn trải dài theo hướng Đông-Bắc, có diện tích khoảng 650m2, trong đó có 7 phần mộ bằng đá xanh, cẩm thạch (có khắc chữ Hán và hoa văn) sẽ được bảo tồn để nghiên cứu.

Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, khu mộ họ Trương xứng đáng được công nhận Di tích Lịch sử- Văn hóa, ít nhất là cấp thành phố. Gần chục năm qua, dù khu mộ đă được xóa quy hoạch song mục đích "bảo tồn để làm cơ sở nghiên cứu" vẫn chưa được thực hiện bởi từ ấy đến nay, chưa có một đề tài, dự án nào nghiên cứu sâu về khu mộ này. Ông Mười Thắng nói: "Tôi chẳng dám ước khu mộ là di tích ǵ hết mà chỉ mong sao cho yên ổn, đừng để mấy cụ bị di dời". Ông Mười Thắng c̣n lo chuyện khác, đất là của hương hỏa ông bà, giờ chia đều cho con cháu, nên nhiều người muốn bán chác sao tùy ư, chẳng quan tâm mộ phần. Ông Mười chỉ tay về phần mộ cha mẹ của Anh hùng Trần Vĩnh Kiết, nói: "Kiết là cháu, kêu tôi bằng cậu. Mộ cha mẹ Kiết suưt nữa mất rồi, v́ đất bị bán, may sao tôi chuộc lại được". Nỗi ḷng của người đàn ông giờ là trưởng tộc họ Trương sao nghe nặng trĩu.

           


loading...

Các tin đã đưa:  
Dấu xưa mộ cổ Cần Thơ (05/06/2017)
Dấu xưa mộ cổ Cần Thơ (03/06/2017)
“Vua vũ khí” Trần Đại Nghĩa (03/06/2017)
Dấu xưa mộ cổ Cần Thơ (03/06/2017)
Bước đầu t́m hiểu về Chánh Lănh binh Vơ Duy Tập (28/05/2017)
Đôi điều về vở cải lương “Nửa đời hương phấn” (20/05/2017)
Lặng thầm tháng Năm (14/05/2017)
Xây Chầu Đại Bội (14/05/2017)
“Xếp bút nghiên” và những hành khúc bất hủ (06/05/2017)
Thắm măi một ngày đất nước dậy cờ hoa (30/04/2017)

TIN VẮN

 Afghanistan. Ngày 22-6, vụ đánh bom tự sát bằng ôtô ngay bên ngoài một ngân hàng ở thành phố Lashkar Gah, thủ phủ tỉnh Helmand, miền Nam Afghanistan, khiến ít nhất 34 người chết và 60 người bị thương. Vụ việc xảy ra khi công nhân đang xếp hàng chờ rút tiền lương. Chưa có tổ chức nào thừa nhận là thủ phạm.

 Venezuela. Tổng thống Nicolás Maduro đă bổ nhiệm Đại sứ Venezuela tại Tổ chức các nước châu Mỹ (OAS) Samuel Moncada làm Ngoại trưởng thay bà Delcy Rodríguez, người sẽ ra tranh cử thành viên Quốc hội lập hiến vào tháng 7 tới.

 LHQ. Tổng Thư kư Liên Hiệp Quốc (LHQ) Antonio Guterres đă chỉ định nhà ngoại giao kỳ cựu của Nga Vladimir Voronkov làm người đứng đầu Văn pḥng Chống khủng bố của LHQ mới được thành lập.

 Pháp. Tổng thống Emmanuel Macron đă bổ nhiệm chuyên gia luật theo đường lối cánh tả Nicole Balloubet làm Bộ trưởng Tư pháp thay thế ông Francois Bayrou, trong khi bà Florence Parly - một thành viên của đảng Xă hội, được cử làm Bộ trưởng Quốc pḥng thay thế bà Sylvie Goulard vừa tuyên bố từ chức chỉ sau 1 tháng nắm quyền.

 Iraq. Theo Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF), hơn 5 triệu trẻ em ở Iraq cần tới cứu trợ nhân đạo khẩn cấp do hậu quả của cuộc chiến chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

V.P (TTXVN, AFP)

MỚI CẬP NHẬT
 Công dân EU có thể ở lại Anh hậu Brexit
 Trung Quốc chấn chỉnh “tiếng Anh kiểu Trung”
 Cấp ủy và Ủy ban Kiểm tra các cấp trong thành phố thi hành kỷ luật 81 đảng viên vi phạm
 Đề nghị đầu tư phát triển nhân lực, trang thiết bị khoa học và công nghệ
 Lănh đạo thành phố tiếp các nhà đầu tư Hàn Quốc
   CÔNG LUẬN QUAN TÂM
Đổi mới để đáp ứng yêu cầu hội nhập
Gỡ những nút thắt về giao thông cho đồng bằng sông Cửu Long
Ông Trần Thanh Mẫn được hiệp thương cử giữ chức vụ Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa VIII, nhiệm kỳ 2014-2019
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc làm việc với Thủ tướng Campuchia Samdech Techo Hun Sen
Tạm hoăn phiên ṭa theo đề nghị của Viện Kiểm sát
Nhiều hoạt động Kỷ niệm 92 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam
Vụ án cán bộ Thanh tra Sở GTVT TP Cần Thơ nhận hối lộ
9 bị cáo hầu ṭa
Kết nối “CUNG-CẦU” hỗ trợ người chăn nuôi heo
Dự án nâng cấp Trường Đại học Cần Thơ có kinh phí thực hiện trên 105 triệu USD
Trợ lực để sinh viên, giảng viên trẻ nghiên cứu khoa học
Đồng hành cùng sĩ tử trước giờ G
Hiểu đúng để khởi nghiệp thành công
6 nguyên nhân đổ mồ hôi nhiều phụ nữ sau 40 cần chú ư
Hồ Bún Xáng- điểm nhấn cho Cần Thơ
Định vị Việt Nam vào đúng ḍng chảy chính, phù hợp với lợi ích quốc gia - dân tộc